Sokół 600 RT M 211 – turystyczny majstersztyk inż. Rudawskiego [dane techniczne, historia, opis, cena]

Jest rok 1932. Właśnie powstał Dział Motocyklowy Biura Studiów PZInż, którego kierownictwo powierzono Tadeuszowi Rudawskiemu, wybitnie uzdolnionemu inżynierowi, absolwentowi Politechniki Lwowskiej. Tak właśnie zaczyna się historia kultowego motocykla Sokół 600 RT…

Przed zespołem Rudawskiego, w składzie: Gebler, Marek, Bidziński, Kleber, Moździeński, Poraziński, Kostrewski, Jakubiak, Raczek oraz Łukawska, postawiono wyjątkowo ważne zadanie. Zadaniem tym była skonstruowanie niezawodnego, wytrzymałego i w pełni polskiego motocykla wojskowego zdolnego do jazdy z wózkiem bocznym.

Rywalizacja sposobem na udaną konstrukcję

Inżynierów podzielono na dwa konkurencyjne zespoły, każdy z nich skupił się na zaprojektowaniu własnego motocykla, jeden w wersji sportowej oraz drugi w wersji turystycznej. Projektowaniem tej pierwszej zajął się Możdżeński, a drugiej Rudawski. Rudawski swój projekt ukończył wcześniej i już po 18 miesiącach, w sierpniu 1933 roku zbudowano trzy prototypy jego konstrukcji.

Testy Sokoła 600 RT

Konstrukcja inżyniera Tadeusza Rudawskiego od tej chwili zaczęła być poddawana najwymyślniejszym testom, z których wychodziła zwycięsko. Jeden z prototypów przejechał 18 000 km, po najgorszych drogach Kresów Wschodnich, praktycznie bezawaryjnie – jedynie raz zdarzyła mu się usterka polegająca na pęknięciu sprężyny przedniego zawieszenia. Drugi prototyp przejechał podczas alpejskiego rajdu 5000 km, co nie zrobiło na konstrukcji większego wrażenia. W sumie wszystkie trzy prototypy nawinęły na swoje koła 50 000 km. To wystarczyło, aby podjąć decyzję o produkcji serii próbnej motocykli Sokół 600 RT M 211.

Konstrukcja Sokoła 600 RT

Sokół 600 powstał na stalowej, rurowej, podwójnej ramie typu hard tail. Przednie zawieszenie realizowane było przez widelec trapezowy, resorowany centralną sprężyną.  Jednostka napędowa, zaprojektowana od podstaw przez zespół Rudawskiego, była jednocylindrowa, dolnozaworowa, o pojemności 575 cm3. Maksymalna moc osiągana była przy 3900 obr./min. i wynosiła około 15 KM.

Silnik zamontowano w ramie za pośrednictwem stalowo-gumowych tulei, które pełniły rolę silentblocków, zmniejszających przenoszenie wibracji jednostki na ramę motocykla. Silnik miał osobny zbiornik olejowy, a smarowany był rozbryzgowo. Patentowym, a więc unikalnym na skalę światową, rozwiązaniem zespołu Rudawskiego było doprowadzenie oleju do gładzi cylindra. Skrzynia biegów oraz sprzęgło były oddzielone od jednostki napędowej, ale umieszczone w specjalnej komorze w bloku silnika. To pozwalało na szybki demontaż i wymianę lub wygodną naprawę uszkodzonego podzespołu. Motocykl ważył 144 kg, palił 4 litry paliwa i 0,1 litra oleju na 100 km, rozwijając prędkość maksymalną 110 km/h.

Ciekawostką jest to, że Sokół 600 RT miał automatyczne smarowanie łańcucha napędowego. Koło przednie jak i tylne były tych samych rozmiarów, hamowane bębnowo. Siodło umieszczono na dwóch sprężynach, których grubość można było wybrać spośród trzech rodzajów zwoju drutu.

CWS M111 Sokół 1000 – pierwszy i ostatni litrowy, w pełni polski motocykl

Do sprzedaży motocykle te finalnie trafiły dopiero w 1936 roku. Produkowano je, niemal w całości, w PZInż. Z zagranicy sprowadzano jedynie łańcuchy napędowe, gaźniki, łożyska oraz prądnice. Dwa najważniejsze podzespoły – czyli rama i silnik – w całości powstawały w Polsce, a dokładnie w Warszawie, w zakładach mieszczących się przy ul. Terespolskiej.

Nowa wersja

W 1938 roku konstrukcję Sokoła 600 unowocześniono. Silnik, przy niższej o 100 obr. na min. prędkości wału korbowego, generował 1 KM więcej (16 KM). Przekonstruowano również układ chłodzenia, ramę, siodło, bagażnik (który w pierwszej wersji był resorowany) oraz instalację elektryczną.

Sokoły na rynku

Choć Sokół 600 był maszyną drogą, to jednak był towarem bardzo popularnym, na który utrzymywało się ogromne zapotrzebowanie. W 1937 roku maszyna kosztowała 2300 zł, kiedy to pensja robotnika przemysłowego wynosiła zaledwie 140 zł miesięcznie.

Ustalenie liczby wyprodukowanych motocykli Sokół 600 RT jest niezwykle trudne, ja nie niemożliwe… Prawdopodobnie do wybuchu II wojny światowej fabrykę opuściło około 4000 motocykli. Kilkadziesiąt sztuk zostało zmontowanych już podczas niemieckiej okupacji, i potajemnie opuściło budynek fabryki.

Sokół 600 RT podczas wojny

Sokoły 600 w 1939 roku były na wyposażeniu praktycznie wszystkich rodzajów Wojska Polskiego. Kurierzy używali pojazdów bez wózka bocznego, ale na wyposażeniu oczywiście był także wersje z wózkiem. Ponad 1/3 stanu wojskowych Sokołów 600 armii (w sumie ponad 300 sztuk) znajdowała się na wyposażeniu Warszawskiej Brygady Pancerno – Motorowej. Mimo krótkiej kampanii wrześniowej konstrukcja Sokołów 600 sprawdziła się w warunkach bojowych. Niemcy zdobyczne pojazdy chętnie wcielali do służby w Wehrmachcie.

Zakup Sokoła 600 RT

Jeżeli na rynku pojawi się ogłoszenie o sprzedaży Sokoła 600, w jakimkolwiek stanie, to albo bardzo szybko znika, a jeżeli nie, to jego cena jest wyjątkowo wysoka. Wszystko zależy od kompletności i oryginalności konstrukcji, ale kwota grubo przewyższająca 100 000 zł nie powinna nikogo dziwić.