Patrz kochanie – mówi matka do swojego trzylatka – motor. Widzisz? Pan parkuje motor. – Motoj, odpowiada dziecko. Kto z nas nie doświadczył takiej sytuacji, albo mieszka i jeździ na odludziu, albo kupił motocykl wczoraj. No właśnie, co kupił? Motocykl czy motor? Postaramy się w niniejszym artykule odpowiedzieć na to pytanie.

Spór o to czy mówi się motocykl czy motor przypomina ten o jajku i kurze. Oba nazewnictwa mają swoich zagorzałych przeciwników jak i zwolenników. Zacznijmy może od tego, co na ten temat mówi internetowy Słownik Języka Polskiego PWN. Wpisując hasło motor otrzymujemy taką oto odpowiedź:

  1. «mechanizm przetwarzający energię elektryczną lub cieplną na energię mechaniczną»
  2. pot. «motocykl»

A wpisując frazę motocykl:

«dwukołowy pojazd bez nadwozia, napędzany silnikiem spalinowym, przeznaczony do przewozu jednej lub dwóch osób»

Co można wywnioskować z powyższych zapisów? O ile na motocykl można powiedzieć, ale tylko potocznie, motor, o tyle to nazewnictwo nie jest już tak utrwalone, by pod frazą motocykl, twórca słownika zapisał – potocznie nazywany motorem… Niech to da do myślenia tym, którzy myślą, że słowo motor jest ważniejsze, bo częściej używane – w końcu język mówiony, to właśnie język potoczny.

Większość motocyklistów jednak bardzo się pilnuje i nazywa swoje maszyny motocyklami, a większość matek pokazuje swoim dzieciom ich motory. Ta publikacja niczego nie zmieni, tak było, jest i będzie. Często motocyklowy laik, na zadane przez siebie pytanie dotyczące motoru motocyklisty, usłyszy jak mantrę powtarzaną odpowiedź: Motor to masz w pralce. Racja – motor to przede wszystkim silnik.

Etymologia słów motor i motocykl

Choć możecie doszukać się w różnych publikacjach, że jest to zapożyczenie z języka niemieckiego, to tak pierwotnie słowo to wywodzi się od łacińskiego moveo, a znaczyło tyle co polskie poruszam. Słowo motor jest bez dwóch zdań dużo bardziej międzynarodowe, i możemy znaleźć je, często w obu znaczeniach (i silnik i motocykl), oprócz języka polskiego także w kilkunastu innych: angielskim, asturyjskim, baskijskim, czeskim, duńskim, esperanto,hiszpańskim, holenderskim, katalońskim, portugalskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim a nawet węgierskim. Ciekawe, że silnik w języku niemieckim to die Kraftmaschine, a motocykl to das Motorrad.

Dużo mniej uniwersalne, polskie słowo motocykl pochodzi bezpośrednio z języka francuskiego (od słowa motocycle), a pośrednio – tak zgadliście – znów z łaciny (motus – czyli ruch).

Zatem podsumowując, choć można nazywać motocykl motorem, to jednak w języku polskim staranniej jest powiedzieć motocykl. Na wycieczce zagranicznej natomiast, prędzej zostaniecie zrozumiani używając słowa motor. My w naszej redakcji nazywamy motocykl motocyklem, ale znamy polską, dużą motocyklową (a może motorową) redakcję, w której słowa motor używa się dużo częściej. Spróbujcie zgadnąć o którą nam chodzi…

1 KOMENTARZ

  1. Wg mnie trochę się nadęliście z tą nazwą motocykl, w stanach mówią motorcycle czy bike? Tak samo na motocykl crossowy mówią dirtbike, a nie dirt motorcycle…

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.