Patrz kochanie – mówi matka od swojego trzylatka – motor. Widzisz? Pan parkuje motor. – Motoj, odpowiada dziecko. Kto z nas nie doświadczył takiej sytuacji, albo mieszka i jeździ na odludziu, albo kupił motocykl wczoraj. No właśnie, co kupił? Motocykl czy motor? Postaramy się w niniejszym artykule odpowiedzieć na to pytanie.

Spór o to czy mówi się motocykl czy motor przypomina ten o jajku i kurze. Oba nazewnictwa mają swoich zagorzałych przeciwników jak i zwolenników. Zacznijmy może od tego, co na ten temat mówi internetowy Słownik Języka Polskiego PWN. Wpisując hasło motor otrzymujemy taką oto odpowiedź:

  1. «mechanizm przetwarzający energię elektryczną lub cieplną na energię mechaniczną»
  2. pot. «motocykl»

A wpisując frazę motocykl:

«dwukołowy pojazd bez nadwozia, napędzany silnikiem spalinowym, przeznaczony do przewozu jednej lub dwóch osób»

Co można wywnioskować z powyższych zapisów? O ile na motocykl można powiedzieć, ale tylko potocznie, motor, o tyle to nazewnictwo nie jest już tak utrwalone, by pod frazą motocykl, twórca słownika zapisał – potocznie nazywany motorem… Niech to da do myślenia tym, którzy myślą, że słowo motor jest “ważniejsze”, bo częściej używane – w końcu język mówiony, to właśnie język potoczny.

Większość motocyklistów jednak bardzo się pilnuje i nazywa swoje maszyny motocyklami, a większość matek pokazuje swoim dzieciom ich motory. Ta publikacja niczego nie zmieni, tak było, jest i będzie. Często motocyklowy laik na zadane przez siebie pytanie dotyczące motoru motocyklisty usłyszy jak mantrę powtarzaną odpowiedź: Motor to masz w pralce. Racja – motor to przede wszystkim silnik.

Etymologia słów motor i motocykl

Choć możecie doszukać się w różnych publikacjach, że jest to zapożyczenie z języka niemieckiego, to tak pierwotnie słowo to wywodzi się od łacińskiego “moveo”, a znaczyło tyle co polskie “poruszam”. Słowo motor jest bez dwóch zdań dużo bardziej międzynarodowe, i możemy znaleźć je, często w obu znaczeniach (i silnik i motocykl) oprócz języka polskiego także w kilkunastu językach: angielskim, asturyjskim, baskijskim, czeskim, duńskim, esperanto,hiszpańskim, holenderskim, katalońskim, portugalskim, słowackim, słoweńskim, szwedzkim a nawet węgierskim. Ciekawe, że silnik w języku niemieckim to die Kraftmaschine, a motocykl to das Motorrad.

Dużo mniej uniwersalne polskie słowo motocykl pochodzi bezpośrednio z języka francuskiego (od słowa motocycle), a pośrednio – tak zgadliście – znów z łaciny (motus – czyli ruch).

Zatem podsumowując, choć można nazywać motocykl motorem, to jednak w języku polskim staranniej jest powiedzieć motocykl. Na wycieczce zagranicznej natomiast, prędzej zostaniecie zrozumiani używając słowa motor. My w redakcji nazywamy motocykl motocyklem, ale znamy redakcję, w której słowa motor używa się dużo częściej. Spróbujcie zgadnąć o którą nam chodzi…

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.